Guerrillero Heroico

Wprowadzenie

Guerrillero Heroico to ikoniczne zdjęcie kubańskiego rewolucjonisty Ernesta „Che” Guevary, które zostało wykonane 5 marca 1960 roku w Hawanie przez fotografa Alberto Kordę. To niezwykłe ujęcie, które z biegiem lat zyskało ogromną popularność, stało się symbolem rewolucji i inspiracją dla wielu młodych ludzi na całym świecie. W chwili wykonania zdjęcia Guevara miał 31 lat, a jego podobizna przyczyniła się do zbudowania legendy bohatera rewolucji. Oprócz wpływu na kulturę i sztukę, Guerrillero Heroico stało się również przedmiotem kontrowersji dotyczących praw autorskich i komercjalizacji.

Historia powstania zdjęcia

Wykonanie zdjęcia

Zdjęcie Guerrillero Heroico zostało wykonane podczas nabożeństwa żałobnego ogłoszonego przez Fidela Castro na cmentarzu Colón w Hawanie. Uroczystość miała na celu upamiętnienie ofiar tajemniczej eksplozji frachtowca La Coubre, która miała miejsce dzień wcześniej. Che Guevara, będąc ministrem przemysłu w nowym rządzie, osobiście angażował się w pomoc ofiarom wybuchu. Korda, jako oficjalny fotograf Castro, miał za zadanie dokumentowanie wydarzenia, podczas gdy Guevara pojawił się na chwilę w jego obiektywie.

Korda z odległości około 7,5 – 9 metrów uchwycił dwa ujęcia Guevary. Pierwsze z nich przedstawiało go w towarzystwie palm oraz anonimowej sylwetki, natomiast drugie z pokazanymi głowami innych uczestników wydarzenia. Ostatecznie to pierwsze zdjęcie zostało przycięte i przekształcone w Guerrillero Heroico. Pomimo że pierwotnie nie spotkało się z dużym zainteresowaniem, fotograf wierzył w jego potencjał i postanowił wykonać dla siebie powiększenie.

Rozpowszechnienie zdjęcia

Po kilku latach zdjęcie Kordy zostało zauważone przez Giangiacomo Feltrinelliego, włoskiego wydawcę i intelektualistę. Feltrinelli nabył prawa do publikacji boliwijskich dzienników Che Guevary i poszukiwał odpowiednich zdjęć. Dzięki rekomendacji kubańskich urzędników trafił do Kordy, który wskazał mu swoje ulubione zdjęcie. Feltrinelli, zachwycony jego mocą wyrazu, zaczął je rozpowszechniać w Europie, co doprowadziło do globalnego sukcesu obrazu.

Alberto Korda i jego podejście do sztuki

Filozofia Kordy

Alberto Korda był zagorzałym komunistą i zwolennikiem kubańskiej rewolucji. Twierdził, że nigdy nie przyjmował honorariów za wykorzystanie swojego zdjęcia, ponieważ chciał, aby jego obraz służył jako symbol rewolucyjnych ideałów Che Guevary. Z czasem Guerrillero Heroico stało się jednym z największych symboli marksistowskiej rewolucji i walki antyimperialistycznej.

Korda sprzeciwiał się jednak komercjalizacji swojego dzieła i wykorzystywaniu go do celów reklamowych. W 2000 roku złożył pozew przeciwko firmie Smirnoff, która użyła wizerunku Che do promocji swojej wódki. Fotograf argumentował, że naruszono jego moralne prawa jako twórcy zdjęcia. Po długich negocjacjach udało mu się osiągnąć ugodę i otrzymać 50 tysięcy dolarów, które przekazał na kubański system ochrony zdrowia.

Wpływ Fitzpatricka

W 1967 roku irlandzki artysta Jim Fitzpatrick stworzył stylizowane plakaty na podstawie zdjęcia Kordy. Jego wersja szybko zyskała popularność wśród politycznych ugrupowań w Europie. Fitzpatrick postanowił szeroko rozpowszechnić swój plakat i umożliwić innym artystom tworzenie własnych wersji bez ograniczeń prawnych.

Jego plakat stał się symbolem buntu młodego pokolenia lat 60., a sama postać Che Guevary zaczęła być postrzegana jako ikona kontrkultury.

Symbolika Guerillero Heroico

Rewolucja i jej dziedzictwo

Z czasem Guerrillero Heroico stało się nie tylko symbolem rewolucji kubańskiej, ale także całego ruchu rewolucyjnego na świecie. Wizerunek Che Guevary zaczęto wykorzystywać na różnorodnych materiałach – od plakatów po koszulki – co przyczyniło się do jego popularyzacji jako ikony kulturowej.

Mimo że Guevara był postacią kontrowersyjną, jego podobizna przyciągała uwagę zarówno zwolenników rewolucji, jak i przeciwników systemu kapitalistycznego. Wiele grup politycznych i społecznych zaczęło identyfikować się z jego ideami oraz wartościami reprezentowanymi przez Guerrillero Heroico.

Kultura masowa a Che Guevara

W miarę jak obraz Kordy zdobywał popularność, zaczęto go interpretować w różnych kontekstach kulturowych. Sztuka popowa również skorzystała na uznaniu tego wizerunku; artyści tacy jak Andy Warhol stworzyli własne wersje obrazu Che Guevary. W ten sposób fotografia przekształciła się w łatwo rozpoznawalny symbol nowej kultury masowej.

Prawa autorskie i kontrowersje

Status prawny zdjęcia

Prawa autorskie do Guerrillero Heroico były przedmiotem wielu sporów prawnych przez dekady. Kuba nie była sygnatariuszem konwencji berneńskiej o ochronie praw autorskich przez długi czas, co oznaczało, że zdjęcie mogło być wykorzystywane bez zgody twórcy. Jednak po przyjęciu kubańskiego prawa nr 156 w 1994 roku sytuacja uległa zmianie.

Córka Kordy starała się kontrolować wykorzystanie fotografii przez różne organizacje oraz zapewnić jej odpowiednią ochronę prawną przed ewentualnym zniesławieniem czy niewłaściwym użyciem.